ARTIKUJT E FUNDIT

Toka vijon te lekundet ne Jug te Shqiperise nga disa termete rradhazi

Toka vijon te lekundet ne Jug te Shqiperise nga disa termete rradhazi

sipas qendres sizmologjike europiane mesohet se dy lekundje te tjera termeti jane ndjere kete pasdite te 20 Majit ne jugun e Shqiperise . Lekundjet kane qene ne 2-2.3 balle por banore te zones kane qene ne panik pasi keto dite ka pasur disa lekundje .Sipas informacionit te qendres sizmologjike europiane lekundjet e termetit kane qene te shpeshta midis zones se Memaliajt dhe Mesaplikut apo zones se Salarise.

Mesohet se ka nje aktivitet te rritur sizmik ne keto dite ne kete zone ku kane ndodhur rreth 18 lekundje te tokes.mesohet se nje nate me pare lekundjet e tokes kane qene te forta deri ne 4,5 ball te shkalles rihter. Ne disa shtepi te vjetra ne Selenice ka pasur edhe plasaritje te mureve te banesave. Në fshatin Vermik flitet për 10 banesa të dëmtuara, 5 banesa janë dëmtuar në fshatin Bashaj dhe 5 të tjera në fshatin 5 Matogjin.

Pesë familje janë evakuuar nga autoritetet vendore duke qenë se banesat janë tërësisht të pa banueshme. 4 banesa janë të dëmtuara rëndë në fshatin Bashaj, ndërsa një në Matogjin. Një pjesë e banesave të dëmtuara nuk janë të banuara. Lekundjet e termeteve ne kete zone jane ndier edhe ne Vlore , Memaliaj , Tepelene edhe me pak ne Fier

I grabisin Fierakut varesen, oren dhe unazen,policia ne kerkim te autoreve

Rikthehen grabitjet ne rruge te sendeve personale te cmuara dhe  bizhuterive te personave . Grabitja eshte rregjistruar dje ne Fier ne lagjen Bishanak. Nje 36 vjecar eshte sulmuar kercenuar dhe me pas eshte grabitur nga dy autore te cilet jane identifikuar tashme nga policia.

Komisariati i Policisë Fier
Më datë 19.05.2018, u referuan materialet në Prokurorinë pranë Gjykatës së Shkallës së Parë Fier dhe punohet për kapjen e shtetasve J.P., 36 vjeç, banues në Fier dhe E.V., 33 vjeç, banues në Havaleas, Fier pasi dyshohet se në lagjen “Bishanak”, Fier, kanë kanosur dhe i kanë marrë forcërisht një varëse floriri, unazën dhe një orë dore, shtetasit T.V., vjeç 33, banues në fshatin Havaleas. Nenet 84, 89, 139 dhe 25 të Kodit Penal.

Performanca e Bashkise Fier ne te ardhura dhe ne investime dhe opinioni qytetar

 

Burimet financiare totale në dispozicion të qeverisjes vendore për vitin 2017 regjistruan një vlerë 75.8 miliard lekë, në rritje me rreth 23% krahasuar me një vit më pare apo rreth 14.2 miliard lekë më të larta. 

Raporti i financave vendore për vitin 2017, evidenton faktin se për vitin që lamë pas ka diferenca të ndjeshme midis bashkive në lidhje me peshën e burimeve të ndryshme të financimit ndaj totalit të burimeve financiare. Konkretisht nëse të ardhurat nga burimet e veta vendore përfaqësuan rreth 61.4% të totalit të burimeve financiare në bashkinë Tiranë, në bashkinë Has ky tregues zbret në një nivel prej 2.5%.  Kjo ka të bëjë edhe me shpërndarjen e bizneseve dhe popullsisë në territor. Bazuar në të dhënat e INSTAT, rreth 28.7% e ndërmarrjeve aktive gjendet në territorin e bashkisë Tiranë.

 

Në të kundërt, në bashkinë Has, janë të lokalizuara vetëm 0.2% e ndërmarrjeve aktive për vitin 2016.  Po të bëjmë një krahasim, pas Tiranës, Durrësi  kryeson listën me 2.1 mld lekë të ardhura, përjashto këtu transfertën e pakushtëzuar nga qeveria. Dhe pas tij renditet Elbasani, Fieri Kamza dhe Korça. Sa i përket të ardhurave për banor, në krye të listës renditet Dropulli me rreth 38 mijë lekë, Himara,  Fushë-Arrez, Delvinë. Përpos transfertës së kushtëzuar, një pjesë të mirë të të ardhurave e përbejnë tarifat vendore, tatimi i thjeshtuar mbi fitimin e biznesit, taksa e ndikimit në infrastrukturë, taksa mbi pasuritë e paluajtshme.

 

Të ardhurat e bashkive 2017

Durrës 24 mld lekë

Elbasan 1.6 mld lekë

Fier 1.4 mld lekë

Referuar te dhenave nga INSTAT ka nje rritje e te ardhurave per bashkine Fier jo vetem pasi eshte rritur ky nivel arketimesh pasi kemi nje bashki te madhe me 9 njesi administrative por edhe si rezultat i pageses se detyrimeve dhe taksave nga komuniteti Fierak. Perpos nje rritje te te ardhurave nga opinionet qytetare te shprehura sipas nje anketimi nga Neoalb mesohet  shtrirja dhe zbatimi i investimeve dhe sherbimeve nuk eshte ndare ne menyre te barabarte ne qender periferi dhe qytet fshat Investimet madhore vijojn te jene te perqendruara ne qender dhe rruget kryesore ndersa jane me dhjetra rruge brenda ne Fier qe jane problematike. Banore ne dhjetra fshatra te Fierit ankohen per vite me rradhe se mungon pothuajse fare infrastruktura rrugore

Korçë 1.2 mld lekë

Kamëz 1.1 mld lekë

 

Të ardhurat për banor 2017

Dropull 37.9 mijë lekë

Himarë 37.9 mijë lekë

Delvinë 21.7 mijë lekë

Fushë-Arrëz 22.4 mijë lekë

Kolonjë 20.7 mijë lekë

Finiq 20.5 mijë lekë.

 

Ja sa miliona euro u shpenzuan per Dasmen Mbreterore ne Britani

Vëmendja jo vetëm e Britanisë, por edhe e mbarë botës prej ditësh ishte tek Dasma Mbretërore.

Ceremonia në të cilën Princi Harry i dha fund beqarisë duke kurorëzuar dashurinë e tij me aktoren Meghan Markle, sipas mediave të huaja mund të ketë kushtuar deri në 45 milionë dollarë.

Dasma e Princit Harry me Meghan, përpiu 42.1 milionë dollarë vetëm për masat e sigurisë ndërsa shpenzimet e tjera të rëndësishme të dasmës përshkojnë midis 420,000 dollarë deri në 560,000 dollarë për veshjet e Meghan dhe 420,000 dollarë për të punësuarit për pritjen në mbrëmje.

Martesa e Princit Harry me aktoren Meghan Markle tashmë cilësohet si dasma e vitit, ndërsa duke analizuar gjithë aranzhimin, raportohet se ky event nuk mund të ju befasojë aspak me çmimet.

Sipas aplikacionit Bridebook, që mundëson planifikimin e dasmave në Britaninë e Madhe, pjesa më e madhe e kostos mbretërore ishte shpenzuar për sigurinë e të pranishmëve. Po ashtu një sasi  ekonsiderueshme e mjeteve ishte ndarë për fustanin e nuses.

Mësohet po ashtu se martesa e dikurshme e Kate Middleton dhe Princit William kushtoi 28 milionë dollarë.

Zbulimi i fundit i koktejlit te cuditshem qe sheron kancerin

Një përzierje e Viagra dhe vaksinës së gripit mund të trajtojnë kancerin: kokteji i çuditshëm është duke u testuar në njerëz pas reduktimit të sëmundjes me 90% në minj.Ekipi në Universitetin e Otavës gjeti se barnat e disfunksionit erektil bllokojnë qelizat shtypësve, duke lejuar qelizat e vrasjes natyrore të bëjnë punën e tyre kundër kancerit. Vaksina e gripit fuqizon më tej qelizat vrasëse.

Normalisht, qelizat imune të quajtura qeliza natyrale vrasëse luajnë një rol të madh në vrasjen e qelizave kanceroze metastatike.

Strategjia e pazakont e perdorur ne kete rast (pra kombinimi me vaksinen e gripit)fuqizon sistemin imunitar për të sulmuar qelizat e tumorit që mbeten të zgjatura pas operacionit, kur trupi është i prekshëm.Studimi ishte një sukses i tillë që kombinimi tashme do te provohet ne 24 pacientë me kancer të stomakut të njeriut

Edhe Beogradi projekt me kulla si Tirana, protestojnë banorët

 

Është pjesë e një zhvillimi, me një investim prej 3 miliardë eurosh, ose rreth 3.6 miliardë dollarë, që po merr formë në kryeqytetin e Serbisë përgjatë bregut lindor të lumit Sava, shkruan NY Times. Një projekt ekstravagant dhe shumë i kundërshtuar, i njohur si Ujëvara e Beogradit, një prej planeve kryesore të elitës qeveritare të Serbisë për të shndërruar këtë metropol të vjetruar në Dubain e rajonit të Ballkanit.

Një çifti të martuarish, Ivan dhe Vida Timotijeviç, të cilët jetojnë në mes të zonës që është projektuar si pjesë e projektit, i është ndërprerë energjia elektrike dhe uji, sepse nuk pranojnë të lëvizin nga shtëpia. Nëse qeveria do të vendosë të realizojë këtë projekt, një bulevard i ri do të ndërtohet pikërisht në vendin ku ndodhet shtëpia e tyre. Ata janë ndër të parët që e kanë parë dhe kanë filluar ta studiojnë këtë projekt, i cili thuhet se do të jetë gjigant.

Ky projekt gjigant dhe luksoz me shumë qiellgërvishtës dhe qendra tregtare është kthyer në prioritetin e qeverisë së Vuçiç për t’i dhënë Serbisë një identitet të ri, duke e lënë pas të kaluarën e hidhur dhe izolimin ndërkombëtar të këtij vendi.
Vuçiç, një ultranacionalist gjatë luftërave ballkanike të viteve 1990, u shndërrua në një reformator pro-europian teksa fuqizohej gjithnjë e më shumë politikisht, duke u përpjekur që të arrijë realizimin e synimit të tij me paratë e marrë hua dhe nga të ardhurat e gjeneraura nga shitja e tokës shtetërore te Rusia dhe Kina. Të shumtë janë kritikët e qeverisë, të cilët thonë se ajo nuk po bën asgjë për ta parandaluar këtë situatë.

Rrënojat e një ish-ndërtese që i takonte Ministrisë së Brendshme, e goditur nga avionët e NATO-s në 1999, janë zhdukur për t’ia lënë vendin ndërtimit të tre kullave, të cilat do të ndërtohen nga një kompani me pronësi izraelite, AFI Europe Group. Të gjithë banorët që ndodheshin deri në 1.5 km larg zonës së ndërtimit të Ujëvarës janë larguar nga aty, duke i detyruar që të braktisin shtëpitë.
“Ata janë të vendosur që të na çojnë ne drejt një të ardhme të projektuar sipas mënyrës së tyre”, u shpreh Dobrica Veselinoviç, udhëheqëse e lëvizjes opozitare, e njohur si “Të mos e shkatërrojmë Beogradin”, duke zhvilluar edhe protesta të shumta kundër këtij projekti në rrugët e kryeqytetit serb.

Sipas këndvështrimit të disa qeveritarëve, protestuesit po nxitohen me mënyrën e të vepruarit, sepse ata ende nuk janë në dijeni të disa prej qëllimeve kryesore të projektit, i njohur me emrin “Ujëvara e Beogradit”, u shpreh për mediat Sinisa Mali, kryebashkiaku i Serbisë. “Ata nuk e dinë se ne po përpiqemi që t’i japim Beogradit lavdinë e e mëparshme dhe ta shndërrojmë atë në një qytet të madh e të respektueshëm, duke lënë pas vitet e turpit të shkaktuara nga luftërat dhe trazirat e shumta”, thotë ai më tej. Një prej shqetësimeve më të mëdha të projektit nuk është vetëm largimi i banorëve nga shtëpitë e tyre, por edhe mënyra sesi ata po largohen, me dhunë dhe aspak në një mënyrë të qytetëruar.

Rreth dy vjet më parë, përpara se të fillonte ndërtimi, 231 familje u larguan nga shtëpitë e tyre, sepse në to do të ndërtohej projekti, por disa nga këto familje refuzuan të largoheshin. Menjëherë pas rezistencës që ato bënë, 30 burra të maskuar u shfaqën në shtëpitë e tyre duke mbajtur shkopinj bejsbolli në duar, duke i kërcënuar se nëse nuk largoheshin brenda asaj nate, të gjithë do të dhunoheshin. Të nesërmen, të gjitha shtëpitë ishin të braktisura dhe të shkatërruara, për t’i hapur rrugë sa më parë zhvillimit të projektit. Bastisja e vitit 2016, shkaktoi një tronditje shumë të madhe te serbët, të cilët mbushën rrugët e qytetit duke protestuar kundër kësaj qeverie të korruptuar, për të nxjerrë në njëfarë mënyre edhe zemërimin. Protestat u shndërruan në një prej demonstratave më të mëdha antiqeveritare që nga kryengritje popullore që rrëzoi kreun serb, Slobodan Millosheviçin në vitin 2000.

Kundërshtarët e projektit kanë akuzuar kryebashkiakun Mali se fshihej pas bastisjes së dhunshme, akuzë të cilën ai e ka mohuar me forcë në një intervistë të dhënë për një media lokale. Të shumtë kanë qenë qytetarët serbë, të cilët e kanë akuzuar si Kryebashkiakun ashtu edhe Presidentin e vendit që nuk i kanë diskutuar më parë planet e tyre me qytetarët, aq më shumë kur bëhej fjalë për shkatërrimin e shtëpive dhe për ndryshimin e qytetit.

Mbështetja financiare për zhvillimin e këtij projekti ka ngritur shqetësime edhe për mungesën e transparencës dhe ndikimin e huaj tepër të lartë. Projekti i Ujëvarës në Beograd po financohet nga një firmë investimi me bazë Abu Dhabi, Eagle Hills Properties, e cila nënshkroi një kontratë me qeverinë serbe në 2015.

Mohammed bin Zayed, udhëheqësi de facto i Emirateve të Bashkuara Arabe, e ka identifikuar Serbinë si destinacionin kryesor në Ballkanin Perëndimor për përpjekjet që shteti i tij po bën për të diversifikuar ekonominë serbe, përpara se nafta të mbarojë.
Gjithçka filloi në vitin 2013, kur z. Mali nënshkroi një marrëveshje me Etihad, transportuesin kombëtar të Emirateve të Bashkuara Arabe, duke i shitur atij rreth 49% të aksioneve të kompanisë shtetërore ajrore Jat Airways të Serbisë, e cila ishte në prag falimentimi. Etihadi e rikonstruktoi këto kompani nga fillimi, duke i vënë edhe një emër tjetër dhe duke e quajtur, Air Serbia, dhe duke e shndërruar kështu aeroportin e Serbisë në një qendër rajonale.

Emiratet nënshkruan një marrëveshje me qeverinë e Serbisë për të investuar në zhvillimin e tokës bujqësore dhe për të blerë kompani bujqësore në pronësi të shtetit. Ato po investojnë para edhe në industrinë e mbrojtjes të Serbisë, duke përfshirë edhe industrinë prodhuese të aeronautikës. Të shumtë kanë qenë qytetarët serbë të cilët kanë dyshuar mbi transparencën e zhvillimit të marrëveshjeve midis Serbisë dhe Emirateve të Bashkuara Arabe.
Kulturat politike të këtyre dy vendeve janë shumë të ngjashme me njëra-tjetrën, sulltanizmi i Emirateve të Bashkuara Arabe është i ngjashëm me autoritarizmin e rajonit të Ballkanit, thotë Tena Prelec, studiuese e çështjeve të Europës Juglindore në Shkollën Ekonomike të Londrës dhe redaktore e një gazete për investimet e Emirateve në Serbi.

Edhe pse projekti i Ujëvarës së Beogradit ka qenë një prej projekteve më të kontestuara të të gjitha kohërave, dy ndërtesa rezidenciale gjigante në formën e valës së detit pothuajse janë në përfundim e sipër. Pronarët e parë që do të marrin një shtëpi në këtë zonë do të paguajnë 7,000 euro/m² ose 8,500 dollarë amerikanë/m², në një shtet ku paga mesatare mujore është 375 euro ose 455 dollarë amerikanë.
Gjithsej do të ndërtohen rreth 5,700 shtëpi banimi dhe tetë hotele në zonën e zhvillimit midis lumit dhe stacionit qendror të trenit të shekullit të 19-të. Këtu do të ndërtohen edhe disa prej qendrave tregtare më të mëdha të rajonit të Ballkanit.

“Ne po përpiqemi të ndërtojmë gjithçka nga e para, por kurrsesi pa prishur dhe pa dëmtuar objektet e vjetra të këtij qyteti që konsiderohen si trashëgimia e tij”, tha Kryebashkiaku. Çka është e rëndësishme për ne tani është që të kemi trena të shpejtë, autostrada me shumë korsi dhe ndërtesa jo vetëm të bukura por, mbi të gjitha, cilësore për të jetuar. Dhe janë pikërisht këta disa faktorë me të cilët ne e masim suksesin tonë gjatë këtyre ditëve dhe jo sesa toka ua kemi marrë fqinjëve gjatë luftërave të së kaluarës.

Por Bojan Kovaçeviç, Presidenti i Akademisë së Arkitektëve të Serbisë, e quajti zhvillimin e projektit të Ujëvarës së Beogradit një “krim kundër planifikimit urban”. Sipas tij, ndërtesat gjigante sipas stilit të Dubait nuk kanë lidhje me një qytet si Beogradi.
“Ai po ndërton një qytet të ndaluar në zemër të Beogradit”, tha z. Kovaçeviç duke iu referuar presidentit. Z. Vuçiç del deklaratë pas deklarate, duke thënë se ai po përpiqet që t’i japë këtij qyteti një imazh të ri, por është pikërisht ai vetë që po vendos për gjithçka, pa na pyetur ne për asgjë, edhe pse tek e fundit bëhet fjalë për qytetin tonë. Ka ende nga ata banorë që vazhdojnë të bëjnë rezistencë. Bjelobaba, një qytetar serb dhe pronar i një servisi makinash, tha se shpërthimi ndodhi teksa ai dhe shumë të tjerë ishin duke punuar, prej të cilit mund të kishin humbur jetën.

  • “Nuk ishte rastësi. Nuk ishte një aksident”, tha ai, duke shtuar se veprimi ishte një shenjë paralajmëruese e presionit të ushtruar nga autoritetet vendase, për ta detyruar atë që të largohet nga servisi i tij. Çifti i Timotijevicsve të cilët jetojnë vetëm me anë të pensioneve të tyre, gjithashtu refuzojnë që të largohen nga shtëpia e tyre pa marrë më parë kompensimin që i takon nga shteti.
    “Po pres buldozerët të vijnë, nuk do të largohem lehtë nga shtëpia, duke i lejuar ata që të përfitojnë nga prona ime. Si qytetar i këtij vendi, kam të drejtat e mia dhe nuk do të heq dorë aq lehtë prej tyre”, tha z. Timotijeviç.

Projektet qe do lidhin Shqiperine me infrastrukturën europiane

Europa synon që të përfundojë dhe modernizojë rrugët e transportit deri në vitin 2030, përmes Programit Trans-Europian të Rrjetit të Transporti(TEN-T). Shqipëria, së bashku me vendet e tjera të Ballkanit, është pjesë e Zgjatimit Indikativ të këtij rrjeti. Cilat janë projektet rrugore e hekurudhore për Shqipërinë, që pritet të sjellin Europën më afër

 

Nuk ka një treg të vetëm europian pa transport. Transporti adreson nevojat e lëvizshmërisë të mbi 500 milionë qytetarëve europianë dhe siguron transportin e mallrave nga më shumë se 11 milionë industri europiane te klientët e tyre.
“Ne jemi këtu për t’u shërbyer nevojave të Bashkimit Europian, fqinjëve të saj dhe njerëzve që duan të angazhohen, bashkëpunojnë dhe të shijojnë përfitimet e një transporti të zgjuar, gjithëpërfshirës, të pastër dhe të sigurt”, pohoi Violeta Bulc, komisionerja për transportin në Komisionin Europian.

Znj. Bulc e bëri këtë deklaratë në ditët e TEN-T, që janë një event vjetor i Programit Trans-Europian të Rrjetit të Transportit të organizuar nga Komisioni Europian dhe këtë vit, u zhvillua në fund të muajit prill, në Lubjanë të Sllovenisë. Në të morën pjesë më shumë se 2300 të ftuar, të gjitha shtetet anëtare, me 17 ministra nga Bashkimi Europian dhe 9 ministra nga shtetet fqinjë, përfshirë edhe atë të Shqipërisë, z. Damian Gjiknuri.

Programi TEN-T u krijua në vitin 2006 nga Komisioni Europian për të mbështetur ndërtimin dhe përmirësimin e infrastrukturës së transportit në të gjithë Bashkimin Europian, por tashmë është shtrirë edhe në Ballkan, që prej vitit 2015. Ai mundëson përkrahje financiare për realizimin e projekteve të rëndësishme të infrastrukturës së transportit – në përputhje me synimin për rritjen e konkurrencës europiane, krijimin e vendeve të punës dhe ndërveprimin. Projektet e Programit TEN-T mbulojnë të gjitha mënyrat e transportit – ajri, hekurudha, rrugët, rrugët ujore, si dhe logjistika dhe sistemet e transportit inteligjent. Komisionerja për transportin në Komisionin Europian, Violeta Bulc, pohoi se po krijohet një ekosistem i fuqishëm lëvizjeje në BE, duke shkruar drejt një Unioni të vërtetë Transporti.

Victoria Bulc

“Kjo është fuqia, këtu është vendi ku shfaqen ide gjithëpërfshirëse të cilat zhvillohen në përfitim të të gjithëve. Këto përfitime janë: Përmirësimi i efikasitetit (i rrjeteve tona logjistike, shërbimit ndaj udhëtarëve dhe investimeve), përmirësimi i ndërlidhjes (brenda BE-së dhe rajonit të fqinjësisë), dhe zvogëlimi i eksternaliteteve negative.

Aspirojmë Vizionin Zero, që synon: zero vdekje në rrugët europiane, zero-emetime nga Transporti dhe zero letra deri në vitin 2050, së bashku me sistemet e integruara të biletave dhe sistemeve integruese të logjistikës”, tha ajo.

Në vitin 2017, shtetet anëtare kanë komunikuar vlerësimet e tyre për nevojat për investime për rrjetin bazë dhe atë gjithëpërfshirës të transportit, duke bërë të ditur dhe nevojat që do të kenë për grante dhe instrumente financiare të BE-së (hua, garanci, pjesëmarrje në kapital). Në bazë të analizave, investimet e nevojshme për 27 vendet anëtare për të plotësuar rrjetet bazë të TEN-T janë rreth 500 miliardë euro dhe rreth 1 trilion euro për rrjetin gjithëpërfshirës TEN-T dhe investime të tjera transporti, si dekarbonizimi, dixhitalizimi, siguria, mirëmbajtja, etj.
Për të siguruar këto financime janë krijuar programe dhe instrumente të ndryshme. Znj. Bulc përmendi se Mekanizmi i Ndërlidhjes së Europës (Connecting Europe Facility -CEF) ka miratuar 22.3 miliardë euro grante për 641 projekte me vlerë më shumë se 50 miliardë euro.

 

Si do të ndërlidhet Ballkani dhe Shqipëria

Ndonëse vendet e Ballkanit Perëndimor nuk janë ende në Bashkimin Europian, që prej angazhimit të Samitit të Berlinit të vitit 2014, dhe më pas në një takim të ministrave përkatës në Riga në vitin 2015, Shqipëria, Bosnja, Maqedonia, Kosova, Mali i Zi dhe Serbia janë pjesë e axhendës së ndërlidhjes europiane.

Gjashtë vendet e Ballkanit Perëndimor janë përfshirë si një zgjerim indikativ në rrjetin transeuropian të transportit (TEN-T) duke përfshirë rrjetin bazë, korridoret e rrjetit bazë dhe projektet prioritare të paracaktuara për investime në infrastrukturë. Zgjerimi i korridoreve të rrjetit thelbësor TEN-T në Ballkanin Perëndimor siguron një integrim më të ngushtë me BE-në, si dhe bazën për shfrytëzimin e investimeve në infrastrukturë, siç është mbështetja e BE-së nëpërmjet Mekanizimit Investues të Ballkanit Perëndimor (WBIF) dhe Mekanizimit të Ndërlidhjes së Europës (CEF).

Violeta Bulc, komisionerja për transportin në Komisionin Europian, pohoi në një takim me mediat në kuadrin e takimit TEN-T në Lubjanë se ka marrë konfirmim se në Serbi do të krijohet zyra qendrore, që do të menaxhojë projektet e Ballkanit Perëndimor. “Për Ballkanin kemi miratuar disa projekte, në kuadër të Samitit të Triestes zhvilluar vitin e kaluar, ku përfituesit kryesorë kanë qenë Bosnja, Serbia dhe Maqedonia”.
Ajo shtoi se në takimin e ardhshëm që do të zhvillohet në Sofje do të ketë një plan konkret financimi për 6 vendet e Ballkanit Perëndimor, nëpërmjet një mekanizmi të ri financimi, që sipas saj do t’i japë një shtytje të mëtejshme këtij rajoni. “Presim propozime nga Shqipëria, Maqedonia, Serbia”, tha ajo, duke shtuar se do të dëgjoni projekte konkrete nga Ballkani Perëndimor në të ardhmen.

Shqipëria përfshihet në rrjetin europian TEN-T, përmes autostradave Adriatiko – Joniane (që në pjesën më të madhe në territorin shqiptar përputhet me aksin rrugor Veri – Jug) dhe që është i Korridorit të Mesdheut, që fillon nga Spanja (Almeria) dhe kalon nëpër 6 vende Europiane (Spanjë, Francë, Itali, Slloveni, Kroaci dhe Hungari) në një gjatësi 6,000 km. Autostrada Adriatiko – Joniane lidh korridorin TEN-T Mesdhetar, që kalon në bregdetin kroat, me rrugët përgjatë bregdetit malazez dhe përshkon Shqipërinë nga Muriqani në Lezhë-Tiranë-Fier-Tepelenë-Gjirokastër dhe përfundon në Kakavijë.

Thimio Plaku, Drejtori i Politikave të Transportit në Ministrinë e Infrastrukturës dhe Energjisë, pohon se ka dhe projekte të tjera me ndikim rajonal dhe që do të shërbejnë si zgjatimet për t’u lidhur me rajonin dhe Europën, si rehabilitimin e linjës hekurudhore nga Durrësi në Tiranë dhe lidhja hekurudhore me Aeroportin Ndërkombëtar të Tiranës, pjesë e Zgjatimit të Rrjetit Indikativ TEN – T për hekurudhat në Ballkanin Perëndimor; rehabilitimi i linjës hekurudhore Vorë – Shkodër – Hani i Hotit (kufi me Malin e Zi), me gjatësi 120 kilometra dhe rehabilitimi i 12 stacioneve hekurudhore të pasagjerit dhe mallrave; rehabilitimi i linjës hekurudhore Durrës – Pogradec – Lin dhe ndërtimi i linjës së re Lin – kufiri me Maqedoninë (korridori VIII hekurudhor); mundësia e lidhjes së rrjetit tonë hekurudhor, me korridorin hekurudhor TEN-T Orient/East Med në Greqi nëpërmjet Kapshticës dhe Follorinës, përkatësisht në linjën hekurudhore Durrës – Elbasan – Pogradec – Kapshticë – Follorinë Selanik /Athinë (Pireu) që lidh Portin e Durrësit në Detin Adriatik me portin e Selanikut dhe të Pireut në Athinë, të cilat janë nga portet më të mëdhenj të mallrave në Mesdhe, etj. (shiko intervistën në vijim).

 

INTERVISTA

 

Korridori i Mesdheut do të përfundojë në 2030-n, planet e Shqipërisë për ndërlidhjen me Europën

Flet Thimio Plaku, Drejtori i Politikave të Transportit në Ministrinë e Infrastrukturës dhe Energjisë

 

Shqipëria ndërlidhet në rrjetin Trans Europian të Transportit (TEN – T) përmes Korridorit të Mesdheut, që nis nga Igumenica dhe kalon përmes bregdetit shqiptar dhe del në Mal të Zi. Thimio Plaku, Drejtori i Politikave të Transportit në Ministrinë e Infrastrukturës dhe Energjisë, pohon në një intervistë për “Monitor” se është dorëzuar një aplikim i përbashkët me Ministrinë e Transportit dhe Çështjeve Detare të Malit të Zi për projektin “Studim Fizibiliteti për autostradën rrugore Adriatiko – Joniane”. Projekti ka fituar, studimi i Fizibilitetit ka filluar me 15.11.2017 dhe do të zgjasë 18 muaj dhe pas përfundimit të tij, do të aplikohet për grante. Sipas metodologjisë TEN –T, ndërtimi i këtij korridori duhet të përfundojë deri në vitin 2030.

Sipas hartës së publikuar nga Komisioni Europian, Shqipëria ndërlidhet në rrjetin Trans Europian të Transportit (TEN – T) përmes Korridorit të Mesdheut, që nis nga Igumenica dhe kalon përmes bregdetit shqiptar dhe del në Mal të Zi. Konkretisht, në çfarë faze është ky korridor? A ka projekt dhe si do të veprohet për financimin e tij?

Në Samitin e Berlinit dhe Takimit të Ministrave të Transportit mbajtur në Riga, në vitin 2015 (WB6 TEN-T Days), u miratua Zgjatimi Indikativ i Rrjetit TEN-T Kryesor dhe Gjithëpërfshirës në Ballkanin Perëndimor dhe tashmë rrjeti ynë i transportit është pjesë e Rrjetit TEN – T (Trans European Network – Transport).

Autostrada Adriatiko – Joniane, (që në pjesën më të madhe në territorin shqiptar përputhet me aksin rrugor Veri – Jug) përfundimisht është pjesë (zgjatim) i Korridorit të Mesdheut (MEDITERRANEAN CORRIDOR) që fillon nga Spanja (Almeria) dhe kalon nëpër 6 vende europiane (Spanjë, Francë, Itali, Slloveni, Kroaci dhe Hungari) në një gjatësi 6,000 km. Autostrada Adriatiko – Joniane lidh korridorin TEN – T Mesdhetar, që kalon në bregdetin kroat, me rrugët përgjatë bregdetit malazez dhe përshkon Shqipërinë nga Muriqani në Lezhë-Tiranë-Fier-Tepelenë-Gjirokastër dhe përfundon në Kakavijë.

Korridori Orient – East Med fillon nga Igumenica Greqi, kalon në Athinë dhe Selanik dhe pasi përshkon pjesën më të madhe të vendeve të Europës Qendrore, përfundon në portet gjermane të Detit të Veriut dhe Detit Baltik. Korridori Mediteran nuk takon me korridorin Orient-East Med në asnjë pikë, as nëpërmjet Autostradës Adriatiko-Joniane.

Në kuadër të raundit të 14 të WBIF, u përgatit dhe dorëzua një aplikim i përbashkët me Ministrinë e Transportit dhe Çështjeve Detare të Malit të Zi për Projektin “Studim Fizibiliteti për autostradën rrugore Adriatiko – Joniane”. Projekti ka fituar dhe 3.5 milionë euro janë dhënë në formën e Grant-it për këtë studim (2.5 milionë euro për palën shqiptare dhe 1 milion euro për palën malazeze). Studimi i Fizibilitetit ka filluar me 15.11.2017 dhe do të zgjasë 18 muaj. Pas përfundimit të këtij studimi fizibiliteti do të aplikohet për fonde grant nga WBIF për Projektin e Detajuar dhe Vlerësimin e Ndikimit Mjedisor dhe Social që e maturojnë projektin për t’u investuar. WBIF jep deri 20% të vlerës së investimit grant për ndërtimin e rrugëve (50% për Hekurudhat), por nuk përjashtohet mundësia e ndryshimit të kësaj politike nëpërmjet mekanizmave të reja që do të lançohen në Samitin e Sofjes. Sipas metodologjisë TEN–T, ndërtimi i këtij korridori duhet të përfundojë deri në vitin 2030.

Çfarë projektesh të tjera janë në plan për ndërlidhjen rajonale dhe europiane dhe në çfarë faze janë ato?

Janë një sërë projektesh me ndikim rajonal ku krahas Korridorit Adriatiko – Jonian mund të përmendim.

-Rehabilitimin e linjës hekurudhore nga Durrësi në Tiranë dhe lidhja hekurudhore me Aeroportin Ndërkombëtar të Tiranës, pjesë e Zgjatimit të Rrjetit Indikativ TEN – T për hekurudhat në Ballkanin Perëndimor: Route 2 – Podgoricë – Durrës / Tiranë, është një nga projektet më strategjike dhe të rëndësishme të qeverisë shqiptare. Kosto totale e projektit vlerësohet në shumën prej 90.45 milionë euro dhe pritet të përfundojë më 2020.

-Në kuadër të investimeve të Ballkanit Perëndimor (WBIF) me lider financiar BERZH, në fushën e investimeve hekurudhore, pritet të nisë shumë shpejt hartimi i projektit të zbatimit për rehabilitimin e linjës hekurudhore Vorë – Shkodër – Hani i Hotit (kufi me Malin e Zi), me gjatësi 120 kilometra dhe rehabilitimi i 12 stacioneve hekurudhore të pasagjerit dhe mallrave. Projekti është në një fazë të avancuar të përgatitjes. Granti prej 4.5 milionë eurosh i miratuar në dhjetor 2016, financon përgatitjen e projektit të detajuar dhe dokumenteve të tenderit për punimet e rehabilitimit. Ky projekt përveçse rehabiliton linjën e amortizuar nga Vora në Shkodër, mundëson dhe standardizimin e hekurudhës me Malin e Zi, si dhe fokusohet në krijimin e lidhjeve hekurudhore efikase midis vendeve të Ballkanit Perëndimor dhe BE-së.

-Projekt tjetër hekurudhor, që është aktualisht në fazën e studimit të fizibilitetit, është Rehabilitimi i linjës hekurudhore Durrës – Pogradec – Lin dhe ndërtimi i linjës së re Lin – kufiri me Maqedoninë (korridori VIII hekurudhor). Ky projekt ka për qëllim rehabilitimin e trungut hekurudhor Durrës – Pogradec – Lin (136 km), si dhe ndërtimi i 2.8 km linjë të re hekurudhore midis fshatit Lin dhe Maqedonisë. Ky investim do të përmirësojë lidhjet multimodale me Italinë, përmes Portit të Durrësit (Shqipëri), si dhe me Maqedoninë dhe Bullgarinë. Studimi është duke u përgatitur nga

Struktura e Projektit të Infrastrukturës (IPF 4), përmes një granti prej 720,000 eurosh të BE-së të alokuar nga WBIF, në qershor 2015.
Qeveria shqiptare po shikon sot mundësinë e lidhjes së rrjetit tonë hekurudhor, me korridorin hekurudhor TEN-T Orient/East Med në Greqi nëpërmjet Kapshticës dhe Follorinës, përkatësisht në linjën hekurudhore Durrës – Elbasan – Pogradec – Kapshticë – Follorinë Selanik /Athinë (Pireu) që lidh Portin e Durrësit në Detin Adriatik me Portin e Selanikut dhe të Pireut në Athinë, të cilat janë nga portet më të mëdhenj të mallrave në Mesdhe. Studimi i Parafizibilitetit për lidhjen hekurudhore Shqipëri – Greqi nga Kapshtica është një aplikim i përbashkët ndërmjet Hekurudhave Greke dhe Ministrisë sonë të Transportit, në kuadrin e Programit INTERREG të bashkëpunimit rajonal Shqipëri – Greqi, në vlerën 850,000 euro, i cili nis brenda muajit maj 2018.

-Po ashtu, investimet në Korridorin Nish – Prishtinë – Durrës (Route 7) i përfshirë në Rrjetin Kryesor të Ballkanit Perëndimor konsiderohen me rëndësi, duke qenë se ky korridor shihet si një lidhje e shkurtër ndërmjet Zgjatimit Indikativ TET – T të Korridorit Mesdhetar nëpërmjet Prishtinës me Zgjatimin Indikativ TEN –T të Korridorit ORIENT/EAST MED.

-Projekti i Detajuar i Bypassit të Tiranës (Kashar – Arbanë – TEG) dhe Vlerësimi i Ndikimit Social Ambiental fillon shumë shpejt me një grant prej 1.5 milionë eurosh nga WBIF. Pas kësaj, projekti maturohet dhe është i gatshëm për investim.

-Po kështu ka filluar studimi i fizibilitetit dhe projekti i detajuar i bypass-it të Lezhës me një grant prej 75,000 euro nga WBIF.

-Dublimi i rrugës Milot – Rrëshen, ndërtimi i Rrugës së Arbrit, ndërtimi i rrugës Thumanë-Kashar/Vorë, ndërtimi i bypass-eve të Tepelenës, Fierit, Vlorës, Gjirokastrës dhe atij të Tiranës, janë disa projekte të tjera me ndikim edhe rajonal, të cilët janë të përfshirë në listën e projekteve prioritare.

Komisionerja Europiane për Transportin, Violeta Bulc, theksoi se në takimin e ardhshëm në Sofje do të ketë një plan financimi për Ballkanin Perëndimor, përmes një mekanizmi të ri, që do t’i japë shtytje të mëtejshme projekteve në Ballkan. Nëse mund të jepni më shumë informacion se për çfarë bëhet fjalë?

Nuk ka ende asnjë informacion zyrtar për këtë mekanizëm të ri. Mendohet se bëhet fjalë për zgjerim të CEF (CONNECTING EUROPE FACILITY) drejt Vendeve të Ballkanit Perëndimor WB6. CEF është një Program Investimesh për periudhën 2014-2020, për të investuar në infrastrukturën prioritare të Transportit, Energjisë dhe Telekomunikacionit në vendet e EU-së.

Sa ka qenë në gjendje qeveria shqiptare që të tërheqë projekte rajonale dhe për çfarë projektesh po punohet konkretisht?

Të gjitha projektet e përmendura më sipër janë projekte të rëndësisë rajonale, pasi bëjnë pjesë në rrjetin bazë SEETO apo të Ballkanit Perëndimor WB6 dhe, për këtë arsye janë financuar dhe po financohen me grante nga WBIF dhe kredi të buta nga BERZH e BEI, pikërisht se janë në përputhje me strategjinë e integrimin të rrjetit të transportit Core Network SEETO/WB6, pra edhe të rrjetit shqiptar të infrastrukturës se Transportit, në korridoret Trans Europiane të Transportit TEN-T.

Në kuadër të procesit të Berlinit, qeveria e Shqipërisë ka ngritur mekanizmat e duhur me një theks të veçantë në përgatitjen dhe financimin e projekteve konkrete për investime në infrastrukturë rajonale, të kombinuara me zbatimin e Planit të Menaxhimit të Masave të Reformës së Ndërlidhjes. Investimet në rrjetin dhe korridoret kryesore të transportit janë prioritarizuar përmes Single Sector Project Pipeline, një proces i nisur në vitin 2015.

Shqipëria, nëpërmjet institucioneve përkatëse, ka marrë pjesë aktive dhe mbështet nismën e gjashtë vendeve të Ballkanit Perëndimor (WB6) dhe në bashkëpunim me institucionet homologe të rajonit po punon për paraqitjen e projekteve me rëndësi rajonale, duke qenë në të njëjtën linjë me ata të paraqitura nën ombrellën e SEETO-s.

Përmes instrumentit të WBIF janë financuar dhe po financohen një sërë projektesh sikurse u përmendën dhe më lart. Rritja e bashkëpunimit rajonal do të ndikojë në përthithjen e investimeve në projektet infrastrukturore me rëndësi rajonale. Përfshirja e rrjetit kryesor dhe gjithëpërfshirës i SEETO-s në TEN –T na shtyn të rrisim standardet e rrjetit tonë kombëtar, për ta përputhur me ato BE-së./Monitor

Bizneset “arratisen” pertej kufijve ,1.2 miliardë euro investime

Stoku i investimeve të huaja shqiptare jashtë vendit arriti në 1.2 miliardë euro në fund të vitit 2017, një shumë kjo sa 10% e Prodhimit të Brendshëm Bruto. Si po zgjerohen grupet e mëdha të biznesit në rajon në sektorët e tregtisë dhe real estate si dhe farmaceutikës. Tre fazat e Planit të Përbashkët Rajonal për Investimet. Si po krijohet One Shop Stop për investimet dhe si i pengojnë taksat e larta të Shqipërisë

Blerina Hoxha

 

Tregu i vogël shqiptar, gjithnjë e më shumë po rrudhet në konsumatorë e fuqi blerëse, e për këtë shkak po vjen si një “këmishë” e ngushtë për disa grupe të mëdha biznesi, të cilat së fundmi po intensifikojnë planet për t’u zgjeruar në rajon. Balfin Group, Agna Group, Kastrati Group, Hysenbelliu Group dhe kompania e farmaceutikës Fufarma kanë shprehur ambiciet për rajonin, teksa disa prej tyre i kanë vënë piketat dhe të tjera kanë qartësuar idetë. Deri më tani, Kosova ka qenë vendi më i afërt për bizneset shqiptare, por siç duket Maqedonia, Serbia dhe Mali i Zi po bëhen po aq atraktive. Vetëm Balfin Group njoftoi se do të investojë 100 milionë euro këtë vit në një projekt që kushton gjithsej rreth 180 milionë euro, në zhvillimin e një zone shumëfunksionale në periferi të Shkupit në Maqedoni.
Këtë vit pritet të ketë zgjerim në tregtinë me pakicë nëpërmjet rrjetit Jumbo në Bosnjë, Malin e Zi tha përgjegjësi për Komunikimin në Balfin Group, Eris Kasmi.

Agna Group po zgjeron biznesin edhe në disa vende të rajonit të Ballkanit, si në Kosovë, Serbi dhe Maqedoni me të njëjtin format biznesi si dhe në Shqipëri, me synimin për të distribuuar disa marka të njohura europiane të pijeve dhe ushqimeve. “Planet tona për zgjerim në rajon erdhën natyrshëm si pjesë e vizionit të Agna Group për të qenë një ndër kompanitë lider në rajon”, tha Entela Bardho, koordinatore në Agna Group për investimet jashtë Shqipërisë.

Teksa Katrati Group është duke kristalizuar planet për investim në Maqedoni, pas një takimi që presidenti Shefqet Kastrati pati me Kryeministrin Zoran Zaev, ku në parim ranë dakord për të investuar rreth 100 milionë euro. Burimet nga grupi pohuan se Kastrati po diversifikon aktivitetin brenda vendit dhe planet janë për t’u zgjeruar edhe në rajon. Në tratativa për zgjerim jashtë vendit është edhe Hysenbelliu Group. Presidenti Irfan Hysenbelliu, më herët muajin e kaluar takoi Kryeministrin e Maqedonisë dhe Kosovës në të njëjtën ditë, ku në fokus të bisedimeve ishte hyrja në tregjet e tyre. Ndërkohë kompania shqiptare e farmaceutikës, Fufarma, ka në plan të zgjerohet me një linjë prodhimi në Maqedoni, një investim rreth 20 milionë euro.

Banka e Shqipërisë raportoi se stoku i investimeve shqiptare jashtë vendit në fund të 2017-s arriti në 1.2 miliardë euro. Kjo shumë është e barabartë me 10% të Prodhimit të Brendshëm Bruto dhe është sa 19% e stokut të Investimeve të Huaja Direkte në vendin tonë. Por ekspertët e Bankës së Shqipërisë pohojnë se shuma prej 1.2 miliardë eurosh që shqiptarët kanë investuar jashtë përfshin brenda saj banesat e blera jashtë, të cilat klasifikohen si një formë investimi.

Të dhënat zyrtare për shtrirjen gjeografike të investimeve shqiptare jashtë vendit mungojnë, por vetë bizneset pohojnë se Kosova, Maqedonia kanë qenë destinacionet kryesore të këtij fluksi. Banka Qendrore e Maqedonisë raportoi se stoku i investimeve direkte nga Shqipëria, në fund të vitit 2016, arriti në 40 milionë euro.
Ndërsa Banka Qendrore e Kosovës raporton se stoku i Investimeve të Huaja Direkte nga Shqipëria, në fund të vitit 2017, arriti në 130 milionë euro./Monitor